OS & FUSAPOSTEN 15 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING SØTE FRISTINGAR: - På skulen laga me ofte mat til oss sjølve. Dessert og kaker er favorittrettane mine, men eg likar godt å arbeida med kjøt også, seier Vilde. VARIERTE OPPGÅVER: Noko av det Vilde likar best, er dei varierte oppgåvene ein kokk får. - Å setja saman rettar av forskjellige råvarer og nye smakar under press, er utfordrande, og veldig kjekt når ein meistrar det. (Foto: Privat). kan gå kokk og servitør i Fusa, og ta påbygg for å få studiekompetanse etterpå, fortel ho. For då klassen ho gjekk i var ferdig med siste eksamen på VG2, var ho framleis ikkje sikker på om det var kokk ho ville bli. Eg er enno ikkje heilt sikker på om eg er kokk om 20 år, men eg trivst med arbeidet og vil gjera ferdig læretida og prøva meg, i alle fall, seier ho. USIKKER PÅ KVAR HO SKULLE SØKJA Etter eitt år på folkehøgskule i Nord-Norge på friluftsliv-lina i Pasvik, følte Vilde seg klar for å søkja lærlingplass og halda fram med matlaginga på storkjøken. Eg og mamma sat og leita på nett etter læreplassar, men eg var ikkje heilt sikker på kva slags læreplass eg ønskte meg, forklarar ho. På skulen hadde me praksis både på hotell og institusjonskjøken, men eg følte kanskje det vart litt kjedeleg å jobba der. Heldigvis fann me plassen på Statsraad Lehmkuhl, og sjølv om eg berre har vore der i fire veker, trivst eg godt, legg ho til. TEK SIESTA MIDT PÅ DAG Som lærling i byssa på Statsraaden vert dagane lange. Klokka 06.30 er Vilde og dei tre andre lærlingane på plass rundt grytene og lagar til frukost for mannskapet, og etter frukost lagar dei lunsj og planlegg middagsmat. Midt på dagen har dei to timar fri, før dei byrjar på att og jobbar til alle er mette og byssa er vaska og klar for ny frukost. Det er ganske travle dagar. Me jobbar gjerne til klokka åtte på kvelden. Difor er det godt med pausen midt på dagen, då nyttar eg høvet til å sova, fortel ho. Søvn har ikkje vore noko problem til no sjølv om senga kanskje gyngar litt. Vilde er ikkje van med å vera på havet, forutan eit par turar med danskebåten. Eg har aldri vore i ein så stor seglbåt før, og heller ikkje så mange dagar av gangen, men det går overraskande greitt. Eg vart ikkje sjøsjuk, som eg var redd for, og dei andre i mannskapen har sagt at om vëret er dårleg, er det best å sova i hengekøyene om bord, men eg har sleppt unna det til no, fortel ho. FORDEL Å KJENNA NATUREN For å bli ein god kokk meiner Vilde at ein treng å vera effektiv og rask, strukturert og ha ei interesse for smakar. Det å vera kokk er eit tidvis stressande yrke då ein gjerne skal laga mat til fleire hundre personar med rettar som ser bra ut og smakar godt. Til dømes på Statsraaden, når me har gjestar, kan det fort vera inntil 200 menneske som skal eta buffé eller tapas. Det er mykje mat! Oppveksten nær naturen har også vore til fordel for Vilde når ho lagar mat. Det er ikkje dumt å vera kjent med lokale råvarer og dei moglegheitene ein har i naturen rundt seg. Det var dei flinke til å læra oss i Fusa, og me fekk mykje praktisk opplæring på skulen, seier ho. SPENNANDE KJØT I tillegg til å laga mat til seg sjølve på skulen, fekk dei prøva seg med mange ulike råvarer. Dei fekk bryna seg på partering av lam, og det mest spennande dei laga var kjøt frå hest. Hestekjøt er faktisk ganske godt. Det er ein magrare variant av storfekjøtet, men smakar kanskje litt mindre. Eg likar godt å laga rettar med kjøt, for det er mange mogelegheiter for variasjonar med den råvara, seier ho. bKaroline Forselius karfors88@gmail.com Kvifor velja Os gymnas? Dyktige lærarar Gode resultat Godt miljø Individuell studie- og yrkesrettleiing Fagleg breidde og fordjupning Vi tilbyr E-sport og breiddeidrett Elevane blir godt førebudde til høgskule- og universitetsstudiar Kort veg til skulen OS & FUSAPOSTEN NYHENDE Fredag 18. oktober 2019 1 UNGDOM & UTDANNING Gratis utdanningsbilag 18. oktober 2019 Få jenter vel å bli tømrar: Tonje (22) har aldri angra Tonje Askeland er einaste jenta som jobbar med rehabillitering av Eikelandsfjorden samfunnshus. Rundt ho vrimlar det av gutar i a 2 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING LEIAR Lytt til den lille stemma inni deg Medan Andreas (20) gjekk frå bygg og anlegg til barnehage, hoppa Andrine (18) frå mat- og restaurantfag til TIP. Dei er begge klare på at det er inga skam å ombestemma seg. Eg trur eigentleg eg OS & FUSAPOSTEN 3 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING TOK VAL ETTER ARBEIDSERFARING: Ingrid Nordtveit (23) visste ikkje kva ho skulle bli, før ho hadde jobba om lag to år som pleiemedarbeidar ved Fusa bu- og behandlingssenter. - Eg er glad eg heldt fram i den jobben, for etter eit par vak 4 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING ANNLEIS FRIÅR: Maren Hoel hadde ikkje bestemt seg for kva utdanning ho ville ta, og syntest det verka spennande med eit friår i forsvaret. (Foto: Privat) I FELTEN: Anna Skaathun Epland i felten. (Foto: Privat) FERDIG LØPT: Emilie Høy OS & FUSAPOSTEN 5 Fredag 18. oktober 2019 Skuleåret 2020-21 OS VIDAREGÅANDE SKULE HORDALAND FYLKESKOMMUNE for samarbeid og læring SANITETSBATALJONEN: Emilie Høysæther Opheim og Anna Skaathun Epland, saman med Elise Selland, på dimmedagen i juli. (Foto: Privat) utan mat, og at sekken er utruleg 6 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING SIKKER FRAMTID SOM LÆRAR: Aleksandra Hjelle (24) flytta heim til Os og skreiv masteroppgåve då ho fekk jobb som ringevikar på Kuventræ skule. No er ho vikar som kontaktlærar, og stortrivst i rolla der ho får nytta alle sine faglege inte OS & FUSAPOSTEN 7 Fredag 18. oktober 2019 Med fokus på lærlinger velg en utdanning for fremtiden... Å velge hvilket yrke man skal satse på er et av livets viktigste valg. Nokre endringar har kome i utdanninga sidan Aleksandra starta sin karriereveg mot læraryrket. Frå hausten 2017 må alle gå eit 8 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING ARBEIDSPLASS OG FRILUFTSLIV: På Naturbruk-linja får ein læra om korleis ein kan nytta naturen både som arbeidsplass og til friluftsliv. (Foto: Fusa vgs) Har tredobla talet elevar på tre år Naturbruk-linja ved Fusa vgs vert stadig meir OS & FUSAPOSTEN 9 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING OPPDRETT: Oppdrettsnæringa er berre ei av næringane kor ein kan sjå for seg å jobba etter eit slikt utdanningsløp. SLAKTING: På timplanen står mellom artskunnskap, korleis produksjon av mat foregår med både fiske og fangst og slakting 10 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING LYTT TIL HJARTA: Det beste rådet dei kan gje er å velja det du sjølv vil, ikkje det venene dine vil. (Foto: Anne Marie Aarøen Vangsnes) Syskena frå Os gjekk to år på vidaregåande før dei våga fylgja hjarta Medan Andreas (20) gjekk fr OS & FUSAPOSTEN 11 Fredag 18. oktober 2019 NYHENDE Sjekk ut vilbli.no Vilbli.no er fylkas informasjonsteneste for søkjarar til vidaregåande opplæring. Her finn du nyttig informasjon om både skular, lærlingplassar og yrke. På vilbli.no får du ein kjapp introduksjon til vidaregåande opplæring. Kva 12 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING Håvard starta på ny frisk i ein alder av 41 Etter åtte år som parkeringsvakt, var Håvard Ravnanger Innbjør klar for nye utfordringar. Yrkessjåførlina ved Os vidaregåande skule har gjeve 41-åringen ein ny kvardag. Etterpå skal eg køy OS & FUSAPOSTEN 13 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING FRÅ PARKERINGSVAKT TIL BUSSJÅFØR: Håvard Ravnanger Innbjør er ein sørvisinnstilt kar som, etter åtte år i parkeringsvaktyrket, er van med å handtera vanskelege kundar. Det kan koma godt med i bussjåføryrket også. All erfaring, er god 14 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING LIKAR SØTSAKAR: Eplepai med eple frå naboen sin hage er ein av dei rettane Vilde likar best å laga. Men det vart for langt å reisa til Sandsli for å gå VG2 matfag og bli konditor eller bakar. Difor vart det kokk, og etter to år, søkte OS & FUSAPOSTEN 15 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING SØTE FRISTINGAR: - På skulen laga me ofte mat til oss sjølve. Dessert og kaker er favorittrettane mine, men eg likar godt å arbeida med kjøt også, seier Vilde. VARIERTE OPPGÅVER: Noko av det Vilde likar best, er dei varierte oppgåven 16 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING FØREBUDD på det stooore VALET: Har i alle høve staka ut Elevane i 10 A på Nore Neset trur dei veit kvar dei skal etter ungdomsskulen. 1. THEA BIRKELAND 1: Veit ikkje 2: Kanskje noko med dyr eller idrett 3: Nei 4: Netflix-linja Me OS & FUSAPOSTEN 17 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING ut kurs og retning 3 der. Mange har ønskt seg ein særeigen utdanning til nett den hobbyen eller idretten dei driv med. Ein del av dette finst jo, men kanskje ikkje for alt, seier Haugsjerd. Men det var eitt svar ho likte svært godt. 18 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING MATSALEN: Det hender at Ingvar Mjanger Rafteseth byter internatmaten med ein grandis. Det får jentene i bakgrunnen til å rista oppgitt på hovudet. (Foto: Anne Marie Aarøen Vangsnes) Elev om internatlivet: Det er heilt fantastisk å h OS & FUSAPOSTEN 19 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING UNIK RELASJON: Elevar og lærarar får eit meir personleg forhold på ein internatskule, meiner elevane. Her eksemplifisert ved Karolius i 3A og religionslærar Marius Haugland Schwarz. Elevane ved Kongshaug Musikkgymnas bedriv sosial ek 20 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING DRONNING: Villaen frå 1905 vert mellom anna leigd ut som selskapslokale. ( ELDSTE BYGNING: Låven frå 1860-talet stod ferdig oppussa i 2017. Her er personal og elevar på veg til den daglege andaktssamlinga på loftet. 3A: Elevane vedg OS & FUSAPOSTEN 21 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING NYHENDE Også i år frakter vi elevene trygt frem til messen! LOFTET: Låveloftet vert også brukt til sal og scene. VILLAEN: Sara Skaatun i 3A slappar av i noko heilt anna enn ein pinnestol frå IKEA. ( Vi tilrettelegger og arrangerer 22 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING FORDJUPAR SEG I SPELA: Det nye programfaget som vart starta opp i haust på Os gymnas, lar elevane fordjupa seg i spela League of Legends, Overwatch og Counter Strike. Dei lærer og korleis dei skal driva på som toppidrettsutøvarar, om OS & FUSAPOSTEN 23 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING B i Tømrer Ønsker du deg en og FÅR LEKSER OG INNLEVERINGAR: Me har allereie hatt innleveringsoppgåve der me måtte setja oss konkrete mål for kva me ønskjer å oppnå i spela me satsar på, seier Halvor Høyland. variert aktiv arbeid 24 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING PÅ STORLEIK MED BERGEN: Strasbourg er en by i departementet Bas-Rhin i Alsace i regionen Grand Est i Frankrike. Byen er på storleik med Bergen og har kring 277.000 innbyggjarar. Med sine 43.000 studenter er universitetet i Strasbourg d OS & FUSAPOSTEN 25 Fredag 18. oktober 2019 UTVIKLANDE SOM MENNESKE Då ho reiste nedover, tenkte ho mykje på kva ho skulle læra på universitetet. Det ho ikkje tenkte på, var kor mykje ho kom til å læra om det å vera menneske. Her er tempoet eit heilt anna enn i Noreg. På jobb skal ein vera punktl 26 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING Få jenter vel å bli tømrar: Det er ikkje så tungt som ein trur Tonje Askeland er einaste jenta som jobbar med rehabillitering av Eikelandsfjorden samfunnshus. Rundt ho vrimlar det av gutar i arbeidsklede. b EIKELANDSOSEN Det er ga OS & FUSAPOSTEN 27 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING LITE JENTER VEL TØMRARFAGET: Tonje Askeland (22) er ei av få jenter som vel å bli tømrar. Ho lovar at yrket ikkje er for fysisk tungt for kvinner. - Ein må ha ein kropp som er frisk nok til å tåla ein aktiv kvardag, men som de ser, er 28 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING Med linje for dei hesteinteresserte Anten du har ambisjonar om å jobba i hestefaget eller vil ha hest som hobby, kan Stend vera eit alternativ. - Du må ikkje ha eigen hest for å gå på hestelinja, men om du har, så har vi plass til den OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING Fredag 18. oktober 2019 OVER 70% AV JORDA SI OVERFLATE ER DEKKA AV HAV, BERRE 7% AV MATPRODUKSJONEN KJEM FRÅ HAVET. I 2050 VIL ME VERE 9 MILLIARDAR MENNESKE. FRAMTIDA ER HAVET. Framtida er havet! VIL DU ARBEIDA I FRAMTIDAS NÆRING? Me treng lærlingar og fagarbei 30 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING Program Onsdag 6. November 2019 NORE NESET AKTIVITETSHUS Kl. 09.30 Messa opnar for elever onsdag 6. og torsdag 7. november Tid på messa Kl. 09.30 11.30 Os Ungdomsskule trinn 9 Kl. 09.30 11.30 Hatlestrand skule Program Kl. 09.30 OS & FUSAPOSTEN 31 Fredag 18. oktober 2019 UNGDOM & UTDANNING 32 Fredag 18. oktober 2019 OS & FUSAPOSTEN UNGDOM & UTDANNING Med stø kurs for havet Avdelingsleiar for fellesfag og rådgjevar, Helga T. Rabben, påpeikar at Noreg i dag er ein av verdas viktigaste sjømatnasjonar. - Fisk er ein fornybar og varig ressurs dersom den vert forvalta klokt. Berekraftig